Büyük Kaynaklı Yapılarda 3D Tarama: Doğrudan Yüzeyden Sapma Analizine

## Kaynaklı Konstrüksiyonun Nesne Profili ve Ölçüm Zorlukları Büyük kaynaklı yapılar denince akla ilk gelenler; ağır vasıta şasileri, iş makinesi bomları, gemi

Kaynaklı Konstrüksiyonun Nesne Profili ve Ölçüm Zorlukları

Büyük kaynaklı yapılar denince akla ilk gelenler; ağır vasıta şasileri, iş makinesi bomları, gemi blokları, çelik köprü segmentleri ve rüzgar türbini kule flanşlarıdır. Bu parçalar genellikle birkaç metreden onlarca metreye uzanan boyutlara sahiptir.

Malzeme tarafında S235, S355 yapısal çelikler ya da S690 gibi yüksek mukavemetli saclar ağırlıktadır. Yüzey durumu ise homojen olmaktan uzaktır; sacın hadde kabuğu, kaynak dikişlerindeki pürüzlü yüzey, taşlama izleri ve bölgesel oksitlenme aynı parça üzerinde bir arada bulunur.

Boyutsal kontrolde asıl mesele, kaynak çekmesi sonucu oluşan deformasyonun hangi bölgelerde tolerans dışına çıktığını tespit etmektir. Geleneksel yöntemlerle bir şasi üzerinde gönye ve şerit metreyle alınan noktasal ölçümler, yüzeyin bütünündeki dalgalanmayı görmekte yetersiz kalır.

Saha doğrulama kontrol listesi

Odak alanı	Karar noktası	Uygulama notu
Parça uygunluğu	Boyut, yüzey durumu ve kritik toleransları tarama göreviyle eşleştirin	Temsilî bir parça ile tam test taraması yapın
Veri akışı	Nokta bulutu, sapma haritası ve kalite raporunun sürece uyumunu kontrol edin	Dışa aktarım formatlarını ve onay sorumlularını netleştirin
Saha kullanımı	Eğitim, kalibrasyon, ışık ve çalışma alanını değerlendirin	Test sonucunu tekrarlı uygulamalar için referans haline getirin

Lazer tracker tek başına birkaç yüz noktayı ölçebilir fakat flanş düzlemselliği ya da bir bomun burulma açısı gibi kritik karakteristikler, sürekli yüzey verisi olmadan yanıltıcı olabilir.

Ayrıca bu parçaların atölye içinde sabitlenmesi, çoğu zaman serbest halde duran bir kaynaklı konstrüksiyonun kendi ağırlığı altında esnemesi problemini de beraberinde getirir.

INSVISION AlphaScan 3D tarama uygulaması

Pratik iş akışı

Kaynaklı Konstrüksiyonun Nesne Profili ve Ölçüm Zorlukları — Büyük kaynaklı yapılar denince akla ilk gelenler;
Tarama Stratejisi: Yansıma ve Hacimle Başa Çıkmak — Çıplak çelik yüzeylerde lazer tarama sırasında sık karşılaşılan sorun, yüzeyden geri dönen ışığın dedektörü doyurmasıdır.
Veri İşleme Döngüsü ve Sapma Haritasının Anlamlandırılması — Tarama bittikten sonra elde edilen ham nokta bulutu, gereksiz zemin verilerinden ve parça dışındaki yansımalardan temizlenir.

Tarama Stratejisi: Yansıma ve Hacimle Başa Çıkmak

Çıplak çelik yüzeylerde lazer tarama sırasında sık karşılaşılan sorun, yüzeyden geri dönen ışığın dedektörü doyurmasıdır. Özellikle taşlanmış kaynak ağızları ve parlak haddelenmiş sac yüzeyler, INSVISION AlphaScan gibi el tipi lazer tarayıcılarda pozlama ayarlarının bölge bazlı değiştirilmesini gerektirir.

Tarama stratejisi kurulurken, önce parçanın birleşim detaylarına göre bir rota belirlenir. Büyük hacimli bir yapıda, referans hedefleri yapıştırmak yerine parçanın kendi geometrisindeki keskin köşeler, delik merkezleri ve kaynak başlangıç bitiş noktaları doğal referans olarak kullanılır.

Tarayıcı, bu detaylar üzerinden geçerken kareler arası geçişi sağlıklı şekilde yapıştırır. Yüzeyin mat olduğu bölgelerde hız yükseltilir, kaynak bölgesine gelindiğinde ise çözünürlük artırılarak dikiş profili ve çevresindeki çekme deformasyonu hassas biçimde yakalanır.

Derin kuytu bölgeler veya birbirine yakın paralel plakalar arasındaki boşluklar, tarayıcının başlığını açılandırarak ve gerektiğinde ara yüzeylerden köprüleme yapılarak tarama kapsamına alınır. Tüm bu süreçte operatör, ekranda anlık oluşan nokta bulutundaki boşlukları görüp tekrar geçiş yaparak veri bütünlüğünü sağlar.

Veri İşleme Döngüsü ve Sapma Haritasının Anlamlandırılması

Tarama bittikten sonra elde edilen ham nokta bulutu, gereksiz zemin verilerinden ve parça dışındaki yansımalardan temizlenir. Büyük kaynaklı yapılarda asıl değer, bu nokta bulutunun doğrudan CAD modeli ile çakıştırılmasıyla ortaya çıkar.

Yüzeyin her noktası için hesaplanan sapma değerleri, bir renk haritasına dönüştürülür. Mavi bölgeler çökme, kırmızı bölgeler ise şişme veya kaynak çekmesiyle oluşan dışa doğru deformasyonu gösterir.

Bu harita, montaj deliklerinin konum toleranslarıyla birlikte değerlendirildiğinde, kaynak sırasının değiştirilmesi ya da puntalama basıncının ayarlanması gibi doğrudan imalat sürecine geri beslenecek kararlar alınabilir.

Ölçüm raporu, IT sınıfı toleranslar yerine genellikle ISO 13920 kaynaklı yapılar tolerans standardına göre düzenlenir. INSVISION yazılımı, B, C ve D sınıfı tolerans bantlarını tanımlayarak her bölgenin kendi sınıfı içinde kalıp kalmadığını otomatik olarak işaretler.